Rola małżeństwa i rodziny

Rodzina nadaje niepowtarzalność jednostce. Matka i ojciec odgrywają określone role. Dziecko poprzez obserwacje rodziców i ich naśladowanie uczyć się będzie postaw społecznych, zawodowych. Główne zadanie matki – budzenie i umożliwianie miłości[1]. Jak mówi E. Fromm „matka kocha swoje dziecko po prostu za to, że jest”[2]. Matka pełniąc swoją rolę realizuje się wraz ze swoimi dziećmi. Natomiast ojciec stanowi dla dziecka według E. Fromma świat myśli, podróży, przygody, porządku. „Jest tym, kto uczy dziecko, kto wskazuje mu drogę w świat”[3]. Ojciec jest autorytetem, musi nad nim pracować, żeby go nie stracić. Rola dziecka jest również uwarunkowana kulturowo.[4]

Adler mówił, że rola dziecka zależy od pozycji, jaką zajmuje. Pozycję wyznacza kolejność urodzenia, a także jego płeć.

Czynniki stanowiące powodzenie małżeństwa oraz rodziny i spełnienie przez nią zadań w sposób optymalny, to między innymi struktura rodziny, czyli kolejność urodzenia lub obecność obojga rodziców, jakość zaspokajania potrzeb, wypełnianie ról rodzicielskich, warunki bytowe rodziny, rodzaj wykonywanej pracy, rodzaj norm, system wartości, styl komunikacji oraz jakość zaspokajania potrzeb[5].

W życiu rodzinnym możemy się przekonać o bardzo różnych dążeniach. Mężczyzna w silny sposób wiąże swoje zadania ze zdarzeniami zawodowymi. Natomiast większość kobiet rezygnuje z „kariery” zawodowej na rzecz prowadzenia domu, kiedy to porzuca na rzecz obowiązków macierzyńskich pracę zawodową.

Socjologowie rodziny potwierdzają, że współcześnie człowiek czuje silniejsze tendencje do zakładania rodziny, jak również i do rychłego jej rozwiązywania. Człowiek znajduje się pod ogromną presją, szybką chęcią zdobywania dóbr materialnych. Zatracają się więzi międzyludzkie, mniejsze znaczenie mają wartości. Zauważa się większe poczucie osamotnienia wśród ludzi. „Odtrutkę na te zjawiska można znaleźć bądź w różnych formach ucieczki od społeczeństwa, bądź też w identyfikacji z małymi grupami”[7]. W tym kontekście można wyróżnić kilka cech rodziny. Rodzina jako pierwotna i podstawowa instytucja społeczna, stanowi uniwersalną formę życia w wymiarze całej ludzkości. Społeczna misja rodziny wyraża się, w zapewnieniu trwałości gatunku. Kolejna cecha rodziny to, jedność i wspólnota, jej wyrażeniem staje określona struktura i wzajemne relacje[8].

[1] M. Braun-Gałkowska, Psychologia domowa. Małżeństwo – dzieci – rodzina, Olsztyn 1987

[2] E. Fromm, O sztuce miłości, Warszawa 1971, s.53.

[3] Tamże s 62-65.

[4] Tamże.

[5] M. Przetacznik-Gierowska, Z. Włodarski, Psychologia Wychowawcza t2, Warszawa 1998.

[7] tamże

[8] tamże

Reklamy

Wybrane rodzaje dysfunkcji rodziny i ich znaczenie

z pracy licencjackiej

W literaturze wskazywanych jest wiele sposobów klasyfikacji dysfunkcji rodziny. Do najczęściej opisywanej zaliczyć można klasyfikację według negatywnych zjawisk związanych z życiem całej rodziny. Wyróżnia się zjawiska kryzysowe jak na przykład bezrobocie czy bezdomność. Autorzy zwracają uwagę na zagrożenia dla otoczenia przyrodniczego człowieka takie jak postępujące zmiany klimatu, katastrofy ekologiczne czy klęski żywiołowe, które dezorganizują życie jednostki a w konsekwencji także rodziny w sposób krótko lub długotrwały.[1]

Istotnym aspektem jest zjawisko zagrożenia bezpieczeństwa (zdrowia i życia) jednostki, a co za tym idzie również rodziny. Do takich zjawisk zalicza się na przykład: „wczesną aktywność seksualną nastolatków, prostytucję, aborcje, porzucanie dzieci, działalność sekt, pogorszenie warunków życia i bezpieczeństwa ekonomicznego, przewlekłą chorobę jednego z członków rodziny, agresję i przemoc (psychiczną, fizyczną, seksualną), dzieciobójstwo, przestępczość młodzieży i dorosłych (np. gwałty, kradzieże, rozboje, zabójstwa), działalność gangów, mafii, terroryzm, epidemie, tzw. choroby XX wieku (np. AIDS), śmierć w rodzinie (nagła, tragiczna)”.[2]

Inną grupę stanowią rodzaje zachowań występujące na podłożu psychospołecznym jak na przykład zaburzenia psychiczne czy nerwice. Do tej grupy zaliczyć należy dewiacje seksualne.

Ostatnim rodzajem dysfunkcji są konflikty o różnym charakterze, zakresie i rozmiarach, zdrady małżeńskie, życie w konkubinacie, pracoholizm, sieroctwo społeczne itp. Biorąc pod uwagę wyłączenie się rodziców z procesu wychowania należy stwierdzić, iż taka postawa niesie za sobą bardzo negatywne skutki. Częściej dotyczy ojców niż matek. Powodem, dla których ojcowie nie radzą sobie z połączeniem obowiązków rodzinnych, wychowawczych i zawodowych jest przywiązywanie większej uwagi do problemów natury emocjonalnej na przykład przytłoczenie karierą zawodową czy konfliktami z żoną a skończywszy na nieumiejętności postępowania z dziećmi.[3].

W dzisiejszej kulturze daje się zauważyć cykl, który powiela z pokolenia na pokolenie te same błędy i prowadzi do dysfunkcyjności rodziny. Polega on na tym, że dominujące kobiety związują się z biernymi mężczyznami i ich małżeństwa dają z kolei dominujące córki i biernych synów. Według wielu autorów to zjawisko uważane jest za przyczynę tak zwanego „kryzysu ojcostwa”.[4] Nieobecność ojca w procesie wychowania niesie za sobą wiele negatywnych skutków. Do najważniejszych należy zaliczyć: „niską samoocenę dzieci, słaba motywacja do nauki, duża podatność na wpływ grupy rówieśniczej” oraz rozwój przestępczości wśród nieletnich.

Podstawowa specyfika rodziny alkoholowej polega na tym, że osobą uzależnioną jest z reguły człowiek dorosły, a substancją uzależniającą – alkohol. Stawanie się rodziną alkoholową, jak pisze Z. Gaś, to proces, w trakcie którego do rodziny zostaje wprowadzony alkohol, a więc w wyniku którego używanie alkoholu przez jedną lub więcej osób staje się podstawową zasadą organizującą i kształtującą życie rodziny. W efekcie któregoś dnia rodzina zauważa, że całe jej życie koncentruje się wokół alkoholu.

Alkoholizm jest chorobą rodzinną. Żaden z członków rodziny nie może być zrozumiany w odłączeniu od innych członków systemu rodzinnego. Specjaliści nie dowiedzą się, co się dzieje z dzieckiem, jeśli nie zrozumieją wewnętrznych współzależności w całym układzie rodzinnym.

[1] M. Komorowska-Pudło, Zagrożenia życia rodziny-wybrane obszary jej wspomagania,………… s. 315-337

[2] Tamże. S. 330

[3] M Komorowska-Pudło s. 340.

[4] tamże

Pojęcie czasu wolnego

Trudno jest zdefiniować jednoznacznie pojęcie czasu wolnego. Świadczą o tym elementy, których nie da się łatwo rozdzielić, lub które są sprzeczne ze sobą w bardzo wielu przypadkach. Omawiane pojęcie formowało się, jako przeciwstawienie definicji pracy, poprzez którą rozumie się przede wszystkim wysiłek fizyczny. Jeżeli chodzi o oficjalne nazewnictwo czasu wolnego, to jest ono rozbieżne. Zakłada się jednak, że jest to ten okres w życiu ludzkim, którym człowiek rozporządza według swojego uznania oraz własnej woli[1]. Jedna z definicji mówi, iż czas wolny to konkretne dobro społeczne, które wypracowane jest przez samą jednostkę oraz społeczeństwo przede wszystkim dla regeneracji sił fizycznych i psychicznych po pracy zawodowej lub też pracy naukowej. Celem ma być głównie rozwój osobistych zainteresowań, pasji, zapewnienie harmonii, odpoczynku oraz kształtowanie indywidualnej osobowości. Dlatego też, powinien być on czasem o charakterze aktywnym, wypełnionym poszukiwaniem nowych celów, bądź też wartości. Efektem ma być m.in. znalezienie własnego miejsca w społeczeństwie oraz kształtowanie postawy jednostki wobec innych[2].

Inna definicja mówi, iż jest to czas, którym człowiek może rozporządzić po wykonaniu pewnych czynności, związanych z potrzebami biologicznymi oraz czynności obowiązkowych odnoszących się do pracy i nauki. Stwierdza, przy tym, że ważny jest wybór czynności, które mogą być dobrowolne, niezwiązane z zarobkowością oraz którymi człowiek z przyjemnością chce się zająć[3]. Słownik pedagogiczny określa czas wolny, jako ten, który pozostaje jednostce do dyspozycji po wykonaniu przez nią czynności zawodowych czy też obowiązków domowych. Powinien być on przeznaczony na rozrywkę, odpoczynek, rozwój zamiłowań, zdobywanie wiedzy, a także działalność sportową, artystyczną, naukową i społeczną[4].

Czas wolny to według kolejnej definicji, pewna forma, która może być wypełniona licznymi oraz różnorodnymi treściami. Zgodnie z nią, powinien być to czas wolny od jakichkolwiek czynności zawodowych, zaś uczniów i studentów od zajęć oraz odrabiania prac domowych. Mówi także o wolności od zarobkowej pracy nadliczbowej, pracy w drugim zawodzie, zaspokajania podstawowych czynności biologicznych czy higienicznych, obowiązków domowych oraz dojazdu do miejsca pracy lub nauki[5]. W ujęciu innego znaczenia czas wolny spełnia dwie elementarne funkcje. Pierwszą z nich jest funkcja odtwarzania sił człowieka pochłanianych w sferze pracy oraz innych niezbędnych zajęć. Druga zaś funkcja duchowego (kulturalnego, ideowego, estetycznego) i fizycznego rozwoju człowieka.

[1]              K. Czajkowski, Wychowanie do rekreacji, Warszawa 1991, s. 10.

[2]              Ibidem, s. 21.

[3]              K. Przecławski, Czas wolny dzieci i młodzieży, w: Encyklopedia pedagogiczna, red. W. Pomykało, Warszawa 1993, s. 75-76.

[4]              W. Okoń, Słownik pedagogiczny, Warszawa 1992, s. 35.

[5]              A. Kamiński, Czas wolny i jego problematyka społeczno-wychowawcza, Wrocław- Warszawa-Kraków 1995, s.69-70

Metodyka i zakres preorientacji zawodowej w wychowaniu przedszkolnym

Przed przystąpieniem do realizacji metod preorientacyjnych ważne jest, by najpierw zorientować się w rozwoju umysłowym i predyspozycjach każdego dziecka, uczęszczającego do przedszkola. Działania wchodzące w skład preorientacji zawodowej dotyczą nie tylko wiadomości o zawodach, ale także informacji o samym dziecku. Mowa tutaj chociażby o zespole cech psychofizycznych i zainteresowaniach, które towarzyszą mu już od najmłodszych lat[1]. Szczególnie ważny jest zasób słów, jaki posiada dziecko rozpoczynające edukację przedszkolną. Jeśli jest ubogi, trzeba go najpierw rozszerzyć, stosując odrębne czynności przygotowawcze. Trafną metodą jest w tym przypadku częsta rozmowa z najmłodszymi. Zadajemy im pytania i odpowiadamy na ich zapytania, pamiętając o użyciu słowa „zabawa” w odniesieniu do czynności zabawowych. Jeśli dziecko przyswoi wyżej wspomniane pojęcie, można przystąpić do próby wyjaśnienia znacznie trudniejszego słowa, jakim jest „praca”.

W wychowaniu przedszkolnym najwcześniej zaobserwować można działania preorientacyjne, związane z poznawaniem różnych rodzajów pracy zawodowej ludzi. Przedszkole stwarza możliwość poznania i obserwacji ludzi pracujących w różnorodnych zawodach (np. sprzątaczka, kucharka, nauczyciel, pracownik świetlicy, lekarz). [2] Odpowiednią i najprostszą metodą do zapoznania się z formą pracy jest wycieczka na teren przedszkola połączona z obserwacją pracy, oglądaniem narzędzi i środków pracy w danym zawodzie. Można przeprowadzić także krótki wywiad z poszczególnymi pracownikami placówki przedszkolnej w celu poszerzenia wiedzy na dany temat.

Zdobyte doświadczenia i przetworzone wiadomości służą uruchomieniu dalszych działań, które wyrazić można poprzez:

v  wypowiedzi w formie słownej (opowieść o tym, co robi dany pracownik na terenie przedszkola, na czym polega jego praca, jakimi narzędziami się posługuje, jak wygląda jego dzień pracy, czy jego zawód jest ważny i społecznie użyteczny);

v  twórczą i aktywną działalność dziecka obrazującą pracę poznanych pracowników (rysunki, wyroby z plasteliny, wyklejanki itp.);

v  zabawy o różnej tematyce, związane z naśladowaniem czynności i pracy w poznanych zawodach.

Na początku okresu przedszkolnego zapoznajemy jednostkę jedynie z kilkoma zawodami, związanymi z najprostszymi czynnościami, które dziecko może samo obserwować i wykonywać. Wiąże się to z obrazowym charakterem myślenia przedszkolaków.

„Jest wiele okazji do tego, by małe dziecko mogło się zetknąć bezpośrednio z pracą ludzi w swoim najbliższym otoczeniu. Podczas dokonywania zakupów ma możliwość obserwowania pracy sprzedawcy, w czasie wizyty u lekarza styka się z lekarzem i pielęgniarką, na poczcie z listonoszem, w trakcie jazdy autobusem z kierowcą pociągu z konduktorem […] Podczas tych obserwacji niezbędna jest pomoc dorosłego opiekuna dziecka. Jego rola polega na rozbudzeniu ciekawości dziecka pracą ludzi dorosłych, wyjaśnieniu mu poszczególnych czynności oraz znaczenia i roli danego zawodu, wprowadzeniu do słownika dziecka nazw zawodów oraz słowa praca”. [3]

Wymienione przez Szczepana Skrzypca czynności przygotowawcze mogą posłużyć do tego, by już pod koniec okresu przedszkolnego dzieci zaznajamiały się z pojęciem zawodu jako czynności prowadzącej do określonych rezultatów.

Program wychowania przedszkolnego formułuje zadania dla wychowania społeczno-moralnego i ćwiczenia wiążące się z pracą. Brakuje jednak kształtowania postaw, które spełniają podstawową rolę w przygotowaniu do podjęcia pracy zawodowej.

Zajęcia zawodoaznawcze organizowane w placówkach przedszkolnych dają pożądane rezultaty. Wykorzystywać można takie metody jak:

v  spotkania z rodzicami, którzy reprezentują różne zawody;

v  wycieczki do różnorodnych zakładów pracy;

v  gry i zabawy dotyczące zawodów;

v  inscenizacje, przedstawienia;

v  czytanie książek i czasopism związanych z pracą zawodową.

Niebagatelne znaczenie mają spotkania zawodoznawcze, które można organizować dla dzieci już w wieku przedszkolnym. Zapraszani zostają na nie przedstawiciele poszczególnych gałęzi przemysłowych, którzy opowiadają na zadawane pytania związane z pracą oraz opowiadają o charakterze swojego zawodu. [4] Ważna jest także atmosfera, w jakiej przebiega rozmowa na zajęciach czy spotkaniu. Powinien dominować przede wszystkim nastrój powagi, poszanowania każdego rodzaju pracy, obowiązkowości i pozytywnego stosunku do wszelkich rodzajów prac. Dzięki temu, dziecko podobnie potraktuje swoją przyszłą pracę zawodową.

Treści z zakresu preorientacji zawodowej stają się punktem wyjścia dla zaplanowania i przygotowania zagadnień tematycznych o charakterze zawodoznawczym. Są one stymulatorami, które uruchomione mogą zostać jedynie przez nauczyciela. Trafną metodą preorientacyjną może być problematyka związana ze świętami pracowników różnych grup zawodowych. Poprzez organizację na terenie przedszkola różnego rodzaju uroczystości np. z okazji Dnia Kolejarza czy Dnia Górnika dzieci kształtują w sobie pozytywną postawę wobec zawodu, wyrabiają pochlebny stosunek do każdego rodzaju pracy, z szacunkiem odnoszą się do nowopoznanego zawodu. Dowodzą temu słowa M. Gostkowskiej i J. Potemskiej, które piszą, że „niezwykle ważne jest wpojenie dzieciom przekonania o tym, że nie istnieją zawody „złe i „dobre”, „lepsze” i „gorsze”. Każdy poznany zawód powinien być postrzegany jako ważny i zasługujący na szacunek”. [5]

W związku z charakterystycznym dla przedszkolaków myśleniem konkretnym i obrazowo-ruchowym, zakres preorientacji zawodowej powinien dotyczyć przede wszystkim zawodów, które dzieci mają okazję poznać poprzez obserwację i bezpośredni kontakt[6]. Obiektem poznania powinny być zawody z bliskiego otoczenia, z którymi dzieci stykają się bezpośrednio. Odpowiednią metodą związaną z preorientacją zawodową jest wycieczka do zakładu pracy, gdzie najmłodsi mają bezpośredni kontakt z odwiedzanym miejscem, zasięgają informacji od fachowców, obserwują rytm pracy pracowników. Również wizyty w zakładach pracy stanowią porównanie wiadomości zdobytych na zajęciach czy poprzez środki masowego przekazu z autentyczną działalnością zawodową i warunkami pracy. Powinna mieć miejsce konfrontacja wyobrażeń o pracy zawodowej z konkretną rzeczywistością zawodową, panującą w danym miejscu pracy[7]. Jeśli wycieczki na teren zakładu pracy stają się niemożliwe, konieczne jest zgromadzenie i przekazywanie dzieciom bogatego materiału ilustracyjnego, obrazującego pracę w danym zawodzie.

Zapoznawanie dzieci przedszkolnych z tematyką preorientacji zawodowej wykonuje się przede wszystkim w formie zabaw indywidualnych i zespołowych. Wiedzę o zawodach dzieci wyrażają m.in. przez aktywność na zajęciach i bogatą twórczość artystyczną.

Najmłodsi charakteryzują się odbiorem pracy zawodowej w formie marzeń i życzeń zawodowych. Rozmowa inicjowana przez nauczyciela staje się podstawową metodą preorientacyjną, związaną z poznaniem dziecięcego świata wyobraźni.

Dzieci w wieku przedszkolnym zakres czynności związany z preorientacją zawodową wyrażać mogą m.in. poprzez:

v  umiejętność odtwarzania w formie zabawowej określonych czynności związanych z poznawanymi zawodami;

v  korzystanie z zabawek przedstawiających m.in. narzędzia lub maszyny zgodnie z przeznaczeniem;

v  łatwość przeprowadzenia zabawy o charakterze konstrukcyjnym według z góry ustalonego planu;

v  umiejętność wykonania określonego zadania zgodnie z wcześniej przyjętym wzorem;

v  wykonywanie wszelkich podstawowych czynności samoobsługowych;

v  łatwość w posługiwaniu się prostymi narzędziami;

v  regularne wykonywanie prac użytecznych, które mają znaczenie dla całej rodziny;

v  dobrą organizację zabawy i pracy;

v  doprowadzenie rozpoczętych czynności do formy końcowej;

v  utrzymywanie porządku podczas pracy i zabawy;

v  udział w zabawach zespołowych;

v  zdolność współdziałania z innymi dziećmi.[8]

Zdolność odtwarzania czynności zawodowych i posługiwania się narzędziami dziecko zdobywa dzięki metodzie samodzielnego wykonywania zadań według zaobserwowanego wzoru. Naśladowanie będzie mogło mieć miejsce tylko wtedy, gdy umożliwi mu się obserwację czynności zawodowych. Dziecko w wieku przedszkolnym musi stykać się z różnego rodzaju zawodami, by potem zaobserwowane czynności odtworzyć w zabawach o szerokiej tematyce.

Pojmowanie znaczenia zawodu u małego człowieka powinno opierać się na opanowaniu trzech niezbędnych aspektów: ekonomicznego, czynnościowego i społecznego. Wiedza związana ze stroną ekonomiczną zawodu polega na tym, że dziecko ma świadomość, że za wykonanie jakiejkolwiek pracy zawodowej otrzymuje wynagrodzenie w postaci pieniędzy. Dzieci kończące edukację przedszkolną potrafią zrozumieć zawód, jako czynność, która prowadzi do określonego rezultatu. Rozumienie aspektu społecznego związanego z zawodem pod koniec wieku przedszkolnego dokonuje się poprzez zaakcentowanie konieczności społecznego podziału pracy oraz uświadomienie związane ze znaczeniem każdego zawodu dla człowieka.

Pod koniec wieku przedszkolnego dzieci powinny znać już kilkanaście zawodów z różnych dziedzin gospodarki, nadal jednak powinny być one związane z pracami ręcznymi. Powinno się wprowadzić także niezbędne pojęcie, jakim jest „wykształcenie”[9].

Zasadniczą metodą do osiągnięcia wymienionych zamierzeń jest rozmowa z dzieckiem, która połączona jest także z obserwacją ludzkiej pracy. Korzystanie z różnych książek i czasopism dziecięcych oraz opowieści o wszelkiego rodzaju pracach także stają się skuteczne. Dzieci przedszkolne poznają zawody przez zabawy oraz prace użyteczne w rodzinie i przedszkolu.

Starsze dzieci w wieku przedszkolnym powinny zwracać uwagę nie tylko na same czynności zawodowe, ale także na rezultaty, do jakich prowadzą. Podkreślić należy użyteczność danego produktu lub usługi i na jego społeczną wartość.

Najtrudniejszy do zrozumienia dla dziecka przedszkolnego jest społeczny przejaw pracy zawodowej. Ciężko im zrozumieć, że ludzka praca odbywa się w różnych formach, chociażby poprzez przygotowanie tworzywa, produkcję czy rozprowadzanie już gotowego wyrobu. Niezbędne w tym przypadku staje się akcentowanie, jakie zawody są konieczne do danej produkcji oraz podkreślanie ważności i społecznego znaczenia każdej działalności. Dzięki temu sposobowi uświadamiamy dzieciom, że cennym i szanowanym człowiekiem można stać się poprzez wzorową pracę w swojej profesji.

Znajomość obszaru preorientacyjnego zbadać można poprzez obserwację wypowiedzi dzieci o różnych zawodach. Wykorzystywana zostaje do tego metoda posługiwania się obrazkami o tematyce zawodowej. Chcąc zbadać preferencje dziecka powinno wręczać się obrazki o identycznej szacie graficznej, by wybierając zawód nie brało pod uwagę cech nieistotnych. Podczas rozmowy padają pytania dotyczące pracy i zawodu takie jak: Gdzie pracuje mama i tata?, Kim chcesz zostać jak urośniesz?, Kto piecze chleb? Dzieciom starszym zadaje się pytania stosunkowo trudniejsze, np., Jaki zawód wykonuje twój tata i mama?, Kim chciałbyś być w przyszłości?, Jakie znasz zawody?[10]

Pedagog poprawnie realizuje zakres preorientacji zawodowej tylko wtedy, gdy jego działania odbywają się w sposób planowy i systematyczny. Kilka zajęć o tematyce preorientacyjnej w ciągu roku nie da właściwego efektu. Metodyka preorientacji zawodowej posiada ogrom treści, jakie trzeba wykorzystać znacznie częściej. Tematykę zajęć należy dobierać tak, by dzieci zapoznały się z możliwie różnorodną pracą zawodową ludzi[11].


[1] M. Gostkowska, J. Potemska, op. cit., s. 33.

[2] K. Zielińska, op. cit., s. 29-39.

[3] S. Skrzypiec, op. cit., s. 151.

[4] S. Szajek, op. cit., s. 192.

[5] M. Gostkowska, J. Potemska, op. cit., s. 38.

[6] K. Zielińska, op. cit., s. 29-39.

[7] S. Szajek, op. cit., s. 191.

[8] S. Skrzypiec, op. cit., s. 150.

[9] tamże, s.153.

[10] tamże, s. 156.

[11] K. Zielińska, op. cit., s. 29-39.

Podstawowe prace dziecięce w wieku przedszkolnym

Poniżej przedstawiam, jak przykłady ilustruje tabela, obrazująca podstawowe prace, wykonywane przez dzieci w wieku przedszkolnym.

Tabela nr 1. Podstawowe prace dziecięce w wieku przedszkolnym.

Rodzaj pracy

Wykonywane czynności

Samoobsługa

v  wkładanie   i zdejmowanie odzieży;

v  mycie   rąk, twarzy, zębów;

v  odkładanie   rzeczy indywidualnego przeznaczenia na wyznaczone miejsce;

v  czesanie   się;

v  umiejętność   korzystania z toalety;

v  samodzielne   spożywanie posiłków.

Prace  porządkowe

v  odpowiednie   przygotowanie do zabaw, zajęć, posiłku, odpoczynku;

v  porządkowanie   rzeczy po zabawach, zajęciach i posiłkach;

v  sprzątanie,   pielęgnacja roślin;

v  mycie   zabawek, zachowanie porządku w sali;

v  sprzątanie,   pranie.

Prace na rzecz innych

(czynności usługowe)

v  samodzielne   przygotowanie upominków dla najbliższych;

v  pomoc   młodszym i słabszym kolegom;

v  prace   społeczne.

Dyżury

(czynności usługowe)

v  porządkowe   w sali zajęć;

v  zachowanie   ładu w szatni;

v  zachowanie   porządku w jadalni;

v  organizowanie   posiłków.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie zgromadzonych materiałów.

Wymienione w tabeli dziecięce prace są podstawowymi z grupy czynności, które uzupełnione działaniami twórczymi i organizacyjnymi obejmują pełen zakres zadań, które towarzyszą człowiekowi w każdym wieku.

Spośród wszystkich rodzajów prac, wykonywanych przez dzieci w wieku przedszkolnym, najwyższą rangę społeczną spełniają te wykonywane na rzecz innych.

Najmłodsi najchętniej robią to, co staje się doceniane przez otoczenie, co dla innych stanowi wartość, sprawia radość. Taka forma pracy ma najwyższą wartość społeczną, gdyż w jej trakcie dziecko stopniowo przezwycięża egocentryczny sposób myślenia, charakterystyczny dla okresu przedszkolnego. Liczy się nie tyle produkt pracy, ile stosunki łączące jednostkę z odbiorcami wykonywanego produktu. W taki sposób dzieci przedszkolne zaczynają pojmować społeczny sens pracy. [1]

Formą indywidualnej pracy na rzecz innych są dyżury. Ten model pracy jest dla najmłodszych niezwykle odpowiedzialny, bo wiąże się z przyjęciem na siebie określonej roli.

Dyżury kształtują, jak być wytrwałym, przyuczają do wrażliwości na ocenę społeczną, zaspokajają potrzebę poparcia społecznego. Budzą również wiarę we własne siły, pogłębiają związki przynależności do grupy.

Praca dziecka w wieku przedszkolnym powinna być dostosowana do jego możliwości, dzięki temu najmłodsi polubią ją i otoczą zainteresowaniem. Muszą to być działania łatwe, które szybko przyniosą konkretny rezultat i wzmocnią poczucie własnej wartości. Niezbędna jest także organizacja pracy, jej stałość i obowiązkowość.

„Gromadzenie wiedzy o zawodach, czynnościach zawodowych, nazwach i funkcjach prostych narzędzi pracy przez dzieci w wieku przedszkolnym w polskim systemie oświaty jest dotąd mało doceniane. Świadczy o tym między innymi fakt, iż w obowiązującej obecnie podstawie programowej nie wyodrębniono tych treści w osobnym obszarze edukacyjnym. Szkoda, bo praca odgrywa istotną rolę w wielu dziedzinach wychowania przedszkolnego. Stanowi niezwykle ważne zagadnienie, również dlatego, że własna praca dziecka jest najbardziej właściwą drogą kształtowania pojęć w zakresie ludzkiej pracy, a także poprzez nią przygotowuje się dzieci do podjęcia i wykonywania obowiązków szkolnych”. [2]


[1] Z. Wiatrowski, Pedagogika…, op. cit., s. 96.

[2] B. Grzeszkiewicz, op. cit., s. 62.

Analiza wyników badań czyli modyfikatory rozwoju dzieci Czynniki egzogenne Czynniki mające wpływ na kształtowanie zainteresowań dojrzałość szkolna DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA STEFANA SZUMANA dziecko edukacja Efektywność metod aktywizujących Integracja sensoryczna koniec okresu przedszkolnego Kontakt z książką i czasopismem Metody aktywizujące a program wychowania przedszkolnego Metody aktywizujące w wychowaniu przedszkolnym w świetle literatury METODY BADAŃ PSYCHOLOGII PEDAGOGICZNEJ WEDŁUG STEFANA SZUMANA Metodyka i zakres preorientacji zawodowej w wychowaniu przedszkolnym Nauczyciel wychowania przedszkolnego nauka szkolna nauka w szkole NOWE WYCHOWANIE - ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE Organizacja i przebieg badań Osoby opiekujące się dzieckiem Pamięć dziecka w wieku przedszkolnym pisanie prac podrozdział pracy dyplomowej Podstawa programowa wyznacznikiem programów wychowania przedszkolnego pojęcie czasu wolnego w literaturze Pojęcie muzykoterapii Pojęcie wychowania POZNANIE ŚWIATA - ROZWÓJ PSYCHIKI CZŁOWIEKA praca magisterska Praca nauczyciela prace dotyczące poziomu rozwoju mowy dzieci prace magisterskie prace z pedagogiki Problemy badawcze i hipotezy przedszkole przygotowanie dziecka Przykłady i analiza sytuacji eksperymentalnych próby korygowania wypowiedzi dzieci Rola małżeństwa i rodziny Rozwijanie czynności umysłowych dzieci Rozwój motoryczny dziecka w literaturze przedmiotu Rozwój poznawczy dziecka start szkolny Uroczystości przedszkolne Uzasadnienie wyboru tematu pracy Wpływ Metody Weroniki Sherborne na rozwój zdolności odróżniania figury i tła u dzieci uczestniczących w sesjach Ruchu Rozwijającego Wpływ Metody Weroniki Sherborne na rozwój zdolności rozpoznawania form geometrycznych (stałość spostrzegania) u dzieci uczestniczących w sesjach Ruchu Rozwijającego Wpływ Metody Weroniki Sherborne na rozwój zdolności różnicowania stosunków przestrzennych figur u dzieci uczestniczących w sesjach Ruchu Rozwijającego Współpraca przedszkola z rodzicami Współpraca rodziców z przedszkolem wstęp pracy magisterskiej Wybrane rodzaje dysfunkcji i ich znaczenie wychowanie wychowanie przedszkolne Wykorzystanie dramy w przedszkolu zajęcia otwarte Zmienne i wskaźniki z pracy licencjackiej z pracy magisterskiej ŻYCIE I TWÓRCZOŚĆ STEFANA SZUMANA