Zdolności motoryczne dziecka

Zdolności motoryczne dzielą się na[1]:

  1. Zdolności kondycyjne (energetyczne)- uwarunkowane głównie procesami

energetycznymi i motywacyjnymi Są to:

  1. Zdolności siłowe,
  2. Zdolności szybkościowe,
  3. Zdolności wytrzymałościowe,
  4. Zdolności koordynacyjne. (informacyjne)- uwarunkowane głównie przez

procesy sterowania i regulacji ruchu. Są to:

  1. Zdolność orientacji,
  2. Szybkość reakcji,
  3. Zdolność różnicowania ruchu,
  4. Równowaga,
  5. Poczucie rytmu,
  6. Zdolność łączenia ruchów,
  7. Zdolność przystosowania i przestawiania się ruchowego,
  • Zdolności kompleksowe (hybrydowe)- uwarunkowane wyżej wymienionymi

czynnikami, bez wyraźnej dominanty,

Rysunek 3 Model struktury mtoryczności w ujęciu zmodyfikowanym

Zdolności siłowe[2] [3] „określają możliwości organizmu w zakresie pokonywania oporu zewnętrznego lub oporu własnego ciała w warunkach statyki lub ruchach o małej prędkości a znacznej intensywności”. Głównymi predyspozycjami zdolności siłowych są wielkość (przekrój) mięśni, proporcja włókien FT do ST, stopień inerwacji i ilość jednostek motorycznych, proporcje dźwigni kostnych oraz sprawność mechanizmów enzymatycznych. Siła jest zdeterminowana genetycznie w niewielkim stopniu. Mamy na nią duży wpływ i możemy kształtować w trakcie określonych jednostek treningowych.

Wyróżniamy następuj ące typy siły:

  • statyczna
  • dynamiczna
  • bezwzględna
  • względna
  • absolutna

Zdolności szybkościowe[4] „określają możliwości organizmu w zakresie przemieszczania całego ciała lub jego części w przestrzeni w jak najkrótszym czasie”. Głównymi predyspozycjami, które składaj ą się na omawiane zdolności są: proporcje włókien mięśniowych (FT), czas reakcji i częstotliwość ruchów (koordynacja nerwowo- mięśniowa), proporcje dźwigni kostnych oraz sprawność układów enzymatycznych rozpadu fosfokreatyny i glikolizy beztlenowej (MMA). Zdolności te są w dużym stopniu uwarunkowane genetycznie i zależą głównie od ilości włókien szybkokurczliwych. Wyróżniamy tutaj siłę eksplozywną. Szybkość przejawia się w takich aktach ruchowych jak rzuty, skoki, pływackie, kolarskie czy biegowe sprinty, ale i w grze pianisty, czy umiejętności pisania na maszynie.

Zdolności wytrzymałościowe[5], czyli” zdolności długotrwałego wykonywania pracy bez obniżania jej wydolności, uwarunkowane sprawnością układu ruchu, krążenia oraz odpornością psychiczną na zmęczenie” . Głównymi predyspozycjami, które składają się na wytrzymałość są zdolność maksymalnego pochłaniania tlenu (VO2max ), liczba mitochondriów, poziom hemoglobiny, liczba erytrocytów, pojemność wyrzutowa serca, cechy wolicjonalne, proporcje włókien mięśniowych oraz skład ciała. Wytrzymałość jest średnio uwarunkowana genetycznie. Zależy od ilości włókien wolnokrczliwych, ale jest też w dużym stopniu podatna na trening sportowy. Przejawia się w ruchach cyklicznych, powtarzanych wielokrotnie z intensywnością submaksymalną (np. pływanie, kolarstwo, wioślarstwo czy biegi długie).

Wyróżniamy następuj ące typy wytrzymałości:

  • wytrzymałość siłowa,
  • wytrzymałość szybkościowa,
  • wytrzymałość ogólna,
  • wytrzymałość specjalna,

Zdolności koordynacyjne[6] [7] „określają możliwości organizmu w zakresie wykonywania dokładnych i precyzyjnych ruchów w zmieniaj ących się warunkach zewnętrznych (zmiany kierunku, płaszczyzn i osi ruchu). Do grupy zdolności koordynacyjnych zalicza się przede wszystkim zwinność, chodź jest to określenie mało precyzyjne, gdyż liczne badania wykazały, że zwinność to nie pojedyncza właściwość motoryczna, lecz zbiór wielu różnych zdolności koordynacyjnych. Obecnie do zdolności koordynacyjnych zalicza się: zdolność orientacji, szybkość reakcji, zdolność różnicowania ruchu, równowagę, poczucie rytmu, zdolność łączenia ruchów oraz zdolność dostosowania i przestawiania się ruchowego. Podejmuje się próby hierarchicznego uporządkowania zdolności koordynacyjnych

Rysunek 4 Koncepcja hierarchicznej struktury zdolności koordynacyjnych

Strona efektywna motoryczności jest wynikiem działań ruchowych. Dokładnie Szopa określa ją jako „Stopień uzewnętrznienia poziomu zdolności i umiejętności ruchowych osobnika w konkretnych aktach ruchowych”. Jak wynika z tego stwierdzenia, zależy ona więc od indywidualnych predyspozycji człowieka i będzie przejawiała się inaczej u każdego z nas. Miarą osiągniętego poziomu poszczególnych umiejętności są testy motoryczne, które możemy zastosować w każdej grupie wiekowej. Przed wyborem rodzaju testu, należy jednak wcześniej przeprowadzić diagnozę grupy, którą zamierzamy badać. Jest to istotne, gdyż poziom rozwoju osobniczego, fizycznego, motorycznego i psychoruchowego, płeć oraz inne czynniki kształtują się inaczej w poszczególnych etapach rozwoju [8]

Podsumowując część ogólną, dotyczącą motoryczności człowieka, przedstawiam schemat dotyczący jej struktury:


Rysunek 5. Koncepcja struktury motoryczności w ujęciu J. Szopy 42

[1] Szopa J., Podstawy…op.cit., s. 34-41

[2]   Raczek J., Koncepcja strukturalizacji i klasyfikacji motoryczności ludzkiej.Monorafie nr 310,AWF Poznań 1993.

[3]   Szopa J., Mleczko E., Żak St., Podstawy antropomotoryki, PWN, Warszawa-Kraków 2000.

[4]   Szopa J.,Podstawy,,…op.cit.

[5]   Szopa J., Mleczko E., Podstawy…op.cit.

[6]Wlaźnik K., Wychowanie fizyczne w klasach 1-3. Przewodnik metodyczny dla nauczyciela, Wydawnictwo Juka Łódź 1994

[8]   Raczek j., Mynarski W.,Koordynacyjne zdolności dzieci i młodzieży . struktura wewnętrzna i zmienność osobnicza. AWF Katowice 1992.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

%d blogerów lubi to: