Przykłady i analiza sytuacji eksperymentalnych

Podczas trwania eksperymentu przeprowadzono w grupie E sytuacje edukacyjne z zastosowaniem metod aktywizujących. W tym samym czasie w grupie K były realizowane te same hasła i treści programowe z wykorzystaniem metod tradycyjnych.

Poniżej przedstawiam przykładowe sytuacje edukacyjne przeprowadzone w grupie eksperymentalnej.

Przykład sytuacji edukacyjnej nr 1

Temat: Jaki wpływ ma zanieczyszczona woda na życie zwierząt?

Cele operacyjne:

  • dzieci potrafią uzasadnić dlaczego rozlany olej w wodzie jest szkodliwy dla zwierząt wodnych
  • dlaczego detergenty mogą spowodować zagrożenie życia ptactwa wodnego
  • wyjaśnić, jakie zagrożenie życia (np. żółwi) powodują odpady plastikowe
  • skomentować i uzasadnić własną wypowiedź na temat: jaka jest cecha wspólna haseł z rozsypanki
  • przeżywanie zadowolenia z możliwości osobistego poszukiwania, badania wpływu zanieczyszczenia wody na życie ptaków i zwierząt wodnych.

Część wstępna

  1. Niech ze mną utworzy krąg ten, kto uważa, że „z przyrodą zgodnie trzeba żyć, przyroda czysta lubi być”.

Przekażemy kolegom pozdrowienie uściskiem dłoni przy towarzyszącej nam piosence.

Dzieci wymieniają między sobą uściski dłoni.

  1. Zapraszam „przyjaciół przyrody” do rozwiązania wspólnej zagadki przyrodniczej.

Zanim przystąpimy do pracy musimy podzielić się na 4 – osobowe zespoły według kolorów szarf (zielone, czerwone, żółte, niebieskie).

Dzieci dobierają się według własnego uznania. Każda grupa zakłada wybrany przez siebie kolor szarfy i znajduje sobie miejsce w sali.

Część zasadnicza

  1. Praca w grupach:

Każda grupa otrzymuje rozsypankę literową.

Ułóżcie z tej rozsypanki wyraz według zasady układania domina (rozpoczyna tabliczka z największą liczbą oczek) i odczytuje rozwiązanie. Dzieci w grupach ustalają między sobą kolejność liter. Wspólnie odczytują hasło.

Każda grupa prezentuje swoje hasła:

I grupa: RYBY

II grupa: MORS

III grupa: KRAN

IV grupa: STAW

PROBLEM: Jaka wspólna cecha łączy wyrazy z rozsypanki? (woda)

Swobodne wypowiedzi dzieci i ustalenie, że jest to woda.

  1. Jak myślicie czym może być zanieczyszczona woda w stawie, rzece, morzu, oceanie?

Swobodne wypowiedzi dzieci.

Za chwilę sami doświadczycie w jaki sposób zanieczyszczona woda szkodzi żyjącym zwierzętom wodnym.

Każdy stół ma inną etykietę w kolorze waszych szarf, znajdźcie swój stolik.

  1. Grupa zielonych szarf sprawdzi jaki wpływ ma oliwa w wodzie na pióra ptasie.

PROBLEM: Co dzieje się z olejem? Dlaczego utrzymuje się na wodzie? Jak wygląda piórko wyjęte z wody, po której pływa olej? Co stanie się z ptakiem?

Dzieci wlewają do miski wodę, następnie dodają olej. Obserwują powierzchnię wody. Wkładają piórka do wody, po której pływa olej. Obserwują, snują hipotezy, wyciągają wnioski.

WNIOSEK: Olej pływa po powierzchni wody. Jest lżejszy od wody. Piórko po wyjęciu z wody jest sklejone. W wyniku pływania ptactwa wodnego na wodzie, na której rozlana jest ropa naftowa dochodzi do sklejenia ich piór. Piórka robią się ciężkie, uniemożliwiają latanie i ptak ginie.

  1. Grupa czerwonych szarf sprawdzi co dzieje się z piórami ptasimi gdy zanurzymy je w czystej wodzie i w wodzie z proszkiem do prania (detergenty).

Dzieci wlewają do miski wodę i zanurzają w niej piórko. Następnie wyciągają piórko z wody i strzepują krople wody.

Następnie do wody dodają proszek do prania. Mieszając powodują całkowite rozpuszczenie się detergentu. Do tak przygotowanego roztworu wkładają piórko. Obserwują, snują hipotezy, przy pomocy nauczycieli wyciągają wnioski. WNIOSKI: Detergenty rozpuszczają naturalny tłuszcz. Nauczycielka wyjaśnia: ptaki wodne celowo natłuszczają pióra, aby się nie zmoczyły. W ten sposób utrzymują ciepłotę ciała, puszystość piór i nie toną. Pióra pod wpływem detergentów tracą swą wodoodporność, ilość wody w piórach powoduje zwiększenie ciężaru ptaka i jego utoniecie.

  1. Grupa żółtych szarf zakłada gumki na palce, następnie próbuje je zdjąć bez pomocy drugiej ręki. Zobaczcie jak trudno to zrobić.

Dzieci zakładają gumkę między małym palcem a kciukiem. Następnie próbują ją usunąć bez pomocy drugiej ręki, niczego nie dotykając. Wkładają ręce do wody, aby sprawdzić, czy woda ułatwi wykonanie zadania.

Nauczycielka wyjaśnia: ptakom i rybom trudno jest pozbyć się na przykład  plastikowych obręczy. Utrudnia im to zdobywanie pokarmu. Plastikowe odpady są śmiertelnym zagrożeniem dla zwierząt morskich. Żółwie morskie mylą pływające foliowe woreczki z meduzami, zjadają je i w wyniku tego giną.

  1. Grupa niebieskich szarf będzie filtrować, czyli oczyszczać zanieczyszczoną wodę.

Do plastikowej butelki z odciętym dnem, na szyjce której znajduje się gaza, umieszczamy warstwę kamyków, piasku, potłuczonej cegły. Do tak przygotowanego filtru wlewamy brudną wodę.

Dzieci same napełniają butelkę do określonego miejsca piaskiem, kamykami, potłuczoną cegłą. Napełniają butelkę brudną wodą (pokruszony styropian, węgiel, fusy od herbaty). Obserwują co dzieje się z wodą, która wycieka z butelki.

WNIOSEK: Filtr oczyszcza wodę, zatrzymując zanieczyszczenia.

  1. Wspólne omówienie doświadczeń.[1]

Dzieci siedzą na dywanie, spośród swojej grupy wybierają jedno dziecko, które omawia doświadczenie.

PROBLEM: Co by było gdyby wszystkie morza, rzeki, oceany na ziemi były  zanieczyszczone?

Swobodne wypowiedzi dzieci, podają pomysły, komentują.

  1. Nasza tablica podzielona jest na dwie części z zaznaczonymi papierowymi kroplami. Niebieska kropka oznacza dbałość ludzi o środowisko, czarna oznacza wszelkie zanieczyszczenia świata. Pomyśl, pod którą kroplą zawiesisz swoją ilustrację. Dzieci oglądają swoje obrazki. Po zastanowieniu się zawieszają swój obrazek pod odpowiednią kroplą. Oglądają i porównują z innymi ilustracjami.

Część końcowa

  1. Podsumowanie przez nauczycielkę.

Proponuję założenie w naszej grupie klubu „Przyjaciół czystej wody”.

Kto pragnie należeć do tego klubu przykleja sobie znaczek w kształcie kropli z napisem „Przyjaciel czystej wody”.

Niech piosenka, którą słyszycie zostanie hymnem naszego klubu.

Analiza sytuacji edukacyjnej.

Sytuacja ta aktywizowała myślenie, mowę i świat emocji dziecka. Dawała dzieciom możliwość poczucia sprawstwa poprzez dokonywanie doświadczeń, rozwiązywanie zagadek. Pozwala na przeżywanie zadowolenia z możliwości poszukiwania, badania, a przez to pogłębiania i systematyzowania swojej wiedzy. Kształtowała w ten sposób postawę badawczą u dzieci. Uczyła umiejętności współdziałania w grupie, wspólnego dochodzenia do wniosków oraz ich prezentowania na forum całej grupy. Ponad to przedstawiona sytuacja edukacyjna integrowała różne elementy wiedzy, z którą dzieci już się zetknęły. Pojawiły się litery, wyrazy, które nie były celem głównym samym w sobie.

Przykład sytuacji edukacyjnej nr 2.

Temat: Podróż Św. Mikołaja

Cele:

  • dzieci potrafią podać nawet odległe i nie typowe skojarzenia do słowa „podróż”,
  • potrafią tworzyć możliwe sposoby rozwiązania problemów Św. Mikołaja,
  • potrafią ułożyć fragment opowiadania o Mikołaju używając w nim nazwy wylosowanego przedmiotu,
  • dokonają wyboru techniki i fragmentu opowiadania, do którego wykonają ilustrację.

Część wstępna

  1. Powitanie „iskierką przyjaźni”

„Iskierkę przyjaźni puszczam w krąg, niech powróci do mych rąk” – dzieci przekazują sobie uścisk przyjaźni. Rozpoczyna prowadzący, „iskierka” do niego powinna wrócić

  1. Polecenie dla dzieci „dokończ zdanie – Gdy czytam wyraz „podróż”, to myślę o …” – tworzenie skojarzeń do słowa „podróż”.

Część zasadnicza

  1. Zadaniem dzieci jest rozwiązać następujący problem: „zastanówcie się: gdyby Mikołaj wyruszył w podróż do czego mógłby wykorzystać parasol? – zastosowanie techniki „burza mózgów”.
  2. Tworzenie opowiadania przez dzieci na temat: „Podróż Św. Mikołaja”

Dzieci losują obrazki przedstawiające różne przedmioty. Siadają w kręgu. Prowadzący rozpoczyna opowiadanie: „W mroźny, zimowy dzień Mikołaj zaprzągł renifery do sań, załadował prezenty i wyruszył w podróż dookoła świata”.

Co mogło mu się przydarzyć?

Do czego mógł wykorzystać wylosowane przez was przedmioty?

Każde dziecko tworzy fragment opowiadania, w którym użyje nazwy wylosowanego przedmiotu.

  1. Dzieci wykonują ilustracje do wybranego fragmentu opowiadania dowolną techniką plastyczną.

Część końcowa.

  1. Wypowiedzi dzieci na temat wykonanych przez siebie prac plastycznych.
  2. Zabawa ruchowa: „podróż Św. Mikołaja”.

Dzieci ustawiają się trójkami w „zaprzęgi”, dwoje dzieci z przodu, a to, które stoi z tyłu jest Mikołajem. Poruszają się w rytm muzyki, w czasie przerwy w muzyce następuje zmiana ról.

Analiza sytuacji edukacyjnej

W przedstawionej wyżej sytuacji edukacyjnej wystąpiło wykorzystanie wcześniejszych doświadczeń dzieci związanych z podróżą. Dużo radości dało dzieciom samodzielne tworzenie opowiadania o świętym Mikołaju, ponieważ były przyzwyczajone do słuchania opowiadań. Tworząc opowiadanie dzieci ćwiczyły myślenie przyczynowo – skutkowe, umiejętność wypowiadania się oraz musiały wykazać się pomysłowością, w jaki sposób wykorzystać w opowiadaniu wylosowaną ilustrację jakiego przedmiotu. Natomiast podczas wykonywania ilustracji do opowiadania mogły sobie wybrać nie tylko dowolny fragment, ale również technikę (malowanie farbami plakatowymi, rysowanie kredkami świecowymi, wycinanka z kolorowego papieru), co sprzyjało doskonaleniu umiejętności decydowania.

Przykład sytuacji edukacyjnej nr 3.

Temat:  Kłopot Burka

Cele:

  • dziecko wymyśli razem z kolegą zakończenie opowiadania wchodząc w rolę Burka i Franusia
  • potrafi przeczytać wyrazy: Burek, buda
  • narysuje ilustrację budy oraz przyklei obrazek pieska i podpisy (Burek, buda) w odpowiednim miejscu
  • dziecko stanie się bardziej wrażliwe na trudny los zwierząt w czasie zimy i w miarę swoich możliwości będzie im pomagać

Część wstępna

  1. Wprowadzenie

Na dzisiejszym zajęciu chciałabym przeczytać wam opowiadanie o piesku, który

miał pewien kłopot. Posłuchajcie uważnie, bo za chwilę będziemy rozmawiać na

temat tego opowiadania i bawić się.

Część zasadnicza

  1. nauczyciel czyta fragment opowiadania L. Krzemienieckiej pt. „Kłopoty Burka z podwórka”.
  2. Rozmowa na temat opowiadania
    • Jak się wabił piesek, który występował w opowiadaniu? (Burek)
    • Jaki kłopot miał Burek? (Miał dziurawą budkę.)
    • Kogo i o co prosił Burek?
    • Czy gospodarz i gospodyni pomogli Burkowi? (nie)
    • Dlaczego?
    • A Franuś? (Nie wiadomo)
  3. Wymyślenie i odegranie przez dzieci zakończenia opowiadania.

Dzieci dobierają się w pary: jedno jest Burkiem a drugie Franusiem. Dzieci będąc w rolach rozmawiają ze sobą i wymyślają rozwiązanie kłopotu Burka.

  1. Prezentacja rozwiązań kłopotu Burka przez poszczególne pary.
  2. Rozmowa na temat odczuć dzieci będących w roli Burka i Franusia.
  3. Rysowanie budy dla Burka oraz przyklejanie obrazka psa i podpisów: „Burek”, „buda”.
  4. Wspólne oglądanie ilustracji wykonanych przez dzieci. Wypowiedzi chętnych dzieci na temat rysunków.

Część końcowa

  1. Podsumowanie

Zastanówcie się: Czy tylko psy podwórkowe potrzebują pomocy w czasie zimy, czy inne zwierzęta też?

W jaki sposób możemy im pomóc przetrwać zimę? (burza mózgów)

Ustalenie przez dzieci, że będziemy dokarmiać ptaki.

Analiza sytuacji edukacyjnej

Sytuacja edukacyjna dostarczyła dzieciom możliwości do różnorodnej aktywności. Dzieci mogły wykorzystać swoje pomysły i wcześniej zdobyte doświadczenia w czasie rozwiązywania problemu. Mogły także współdziałać z kolegą. Same doszły do wniosku i podjęły decyzję, że będą dokarmiać ptaki.

Podczas trwania eksperymentu pedagogicznego wszystkie sytuacje edukacyjne w grupie eksperymentalnej były prowadzone metodami aktywizującymi. Eksperymentowanie, twórcze dyskusje, innowacje – to wszystko wzmacnia nauczyciela, gdyż dzięki jego działaniom zmieniają się wychowankowie. Zaczynają być samodzielni, wyzwalają w sobie motywację i ciekawość świata. Dzieci stają się mniej znudzone, wykazują zainteresowanie i aktywność. Dzięki pracy  metodami aktywizującymi nauczyciel staje się doradcą, moderatorem i organizatorem. „nauczyciel pracujący w sposób kreatywny przeżywa wewnętrzne odrodzenie, odnajduje w sobie inspirację i motywację do przyjmowania coraz to nowych wyzwań, odkrywa nie znane wcześniej możliwości pedagogiczne i metodyczne.”[2]

Natomiast wychowanek z biernego odbiorcy staje się aktywnym uczestnikiem procesu nauczania – uczenia się. Po dokonaniu analizy sytuacji edukacyjnych myślę, że praca metodami aktywizującymi nie tylko uatrakcyjnia pracę z dziećmi, ale daje także okazję do rozwijania pomysłowości, wyobraźni, umiejętności podejmowania decyzji i ponoszenia ich konsekwencji, twórczego rozwiązywania problemów. Wykorzystanie „burzy mózgów” jest ucieczką od uznanych pojęć, utartego postrzegania, schematyzmu w myśleniu. Rolą nauczyciela jest stworzenie atmosfery pełnej tolerancji dla inności i odroczonego wartościowania. Bruner pisze, że „Chodzi o ukazywanie dziecku spójności wizji świata, dzięki istnieniu porządku, ładu wprowadzonego przez dorosłego, który dba o to, aby co nowe nie tworzyło się obok tego co stare, ale żeby nowe ze starym tworzyło zupełnie nową

całość.”[3]

[1] Autorką opisanych doświadczeń jest E. Chrzanowska, „Obserwujemy, badamy, robimy doświadczenia”, „Wychowanie w przedszkolu” 1995, nr 8, s. 474.

[2] E. Brudnik, A. Moszyńska, B. Owczarska, Ja i mój uczeń pracujemy aktywnie, Kielce 2000, s. 5.

[3] Przedszkole pełne ciekawych zdarzeń, red. Z. Bojanowska, Poznań 1999, s. 12.

Reklamy

Analiza wyników badań czyli modyfikatory rozwoju dzieci Czynniki egzogenne Czynniki mające wpływ na kształtowanie zainteresowań dojrzałość szkolna DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA STEFANA SZUMANA dziecko edukacja Efektywność metod aktywizujących Integracja sensoryczna koniec okresu przedszkolnego Kontakt z książką i czasopismem Metody aktywizujące a program wychowania przedszkolnego Metody aktywizujące w wychowaniu przedszkolnym w świetle literatury METODY BADAŃ PSYCHOLOGII PEDAGOGICZNEJ WEDŁUG STEFANA SZUMANA Metodyka i zakres preorientacji zawodowej w wychowaniu przedszkolnym Nauczyciel wychowania przedszkolnego nauka szkolna nauka w szkole NOWE WYCHOWANIE - ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE Organizacja i przebieg badań Osoby opiekujące się dzieckiem Pamięć dziecka w wieku przedszkolnym pisanie prac podrozdział pracy dyplomowej Podstawa programowa wyznacznikiem programów wychowania przedszkolnego pojęcie czasu wolnego w literaturze Pojęcie małżeństwa i rodziny Pojęcie muzykoterapii Pojęcie wychowania POZNANIE ŚWIATA - ROZWÓJ PSYCHIKI CZŁOWIEKA praca magisterska Praca nauczyciela prace dotyczące poziomu rozwoju mowy dzieci prace magisterskie prace z pedagogiki Problemy badawcze i hipotezy przedszkole przygotowanie dziecka Przykłady i analiza sytuacji eksperymentalnych próby korygowania wypowiedzi dzieci psychicznym i motorycznym Rola małżeństwa i rodziny Rozwijanie czynności umysłowych dzieci Rozwój etyczno-moralny Rozwój motoryczny dziecka w literaturze przedmiotu Rozwój poznawczy dziecka start szkolny Uroczystości przedszkolne Uzasadnienie wyboru tematu pracy Wpływ Metody Weroniki Sherborne na rozwój zdolności odróżniania figury i tła u dzieci uczestniczących w sesjach Ruchu Rozwijającego Wpływ Metody Weroniki Sherborne na rozwój zdolności rozpoznawania form geometrycznych (stałość spostrzegania) u dzieci uczestniczących w sesjach Ruchu Rozwijającego Wpływ Metody Weroniki Sherborne na rozwój zdolności różnicowania stosunków przestrzennych figur u dzieci uczestniczących w sesjach Ruchu Rozwijającego Współpraca przedszkola z rodzicami Współpraca rodziców z przedszkolem wstęp pracy magisterskiej Wybrane rodzaje dysfunkcji i ich znaczenie wychowanie wychowanie przedszkolne Wykorzystanie dramy w przedszkolu zajęcia otwarte Zdolności motoryczne dziecka Zmienne i wskaźniki z pracy licencjackiej z pracy magisterskiej Związki zachodzące pomiędzy rozwojem fizycznym ŻYCIE I TWÓRCZOŚĆ STEFANA SZUMANA