DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA STEFANA SZUMANA

Kariera naukowa nigdy nie była celem życia Stefana Szumana. Najważniejszą sprawą, według jego córki, było „zainteresowanie przedmiotem badań i studiów oraz entuzjazm dla pracy”.

Podczas Międzynarodowego Kongresu Psychologicznego profesor spotkał się, m. in. w Williamem Sternem i Narzisem Achem. W swoim referacie mówił o wynikach własnych badań nad rysowaniem geometrycznych figur przez dzieci.

W kwietniu 1927 roku S. Szuman uczęszczał na wykłady w Instytucie J. J. Rousseau. Jego wykładowcami byli m. in. Pierre Bovet i Edouard Claparěde.

Na Międzynarodowym Kongresie Nowego Wychowania w Locarno, którego głównym tematem była sprawa wolności w wychowaniu Stefan Szuman wygłosił referat, z przezroczami, nt. „La Libertě dans l’Enseignement du Dessin”.

W listopadzie 1928 r., już jako profesor nadzwyczajny, Stefan Szuman objął kierownictwo Katedry Psychologii Wychowawczej. Poza rozprawami: doktorską i habilitacyjną miał za sobą pokaźny dorobek naukowy, obejmował on około 20 rozpraw i artykułów. Zaliczyć do nich należy: „Strach i odwaga” (1924), „Badania nad rozwojem chodu dziecka” (1925), „Rysunki schematyczne dzieci upośledzonych umysłowo” (1925), „Psychologia twórczości artystycznej ludu. Kilimkarstwo” (1925), „O psychicznych czynnikach zachowania się w rozwoju dziecka” (1927), „Obserwacje dotyczące tzw. synkretycznego spostrzegania u dziecka” (1927), „O testach ruchowych i możliwości zastosowania ich do wychowania fizycznego” (1927).

Dorobek S. Szumana rozrósł się w ciągu 33 lat podczas pracy profesora na Uniwersytecie Jagielońskim.

Władysław Heinrich – organizator Studium Pedagogicznego przy Uniwersytecie Jagiellońskim  – zaprosił profesora Szumana do Krakowa, by został przedstawicielem psychologii pedagogicznej w organizowanej placówce.

Profesor „zarażał niezwykłą pracowitością, entuzjazmem i pasją naukową wszystkich, którym wykładał, których pracami kierował i których w najszerszym znaczeniu tego słowa uczył”. [18]

W 1934 roku S. Szuman otrzymał nominację na profesora zwyczajnego. W 1939 roku powołano go na członka korespondenta Polskiej Akademii Umiejętności, co było wyrazem wysokiej oceny jego dorobku.

W swoich badaniach i pracach respektował przyrodniczy punkt widzenia, łączył go harmonijnie z punktem widzenia humanisty i artysty. Pracami, które łączą związek między naukami biologicznymi a psychologią są: „Psychologia ćwiczeń cielesnych” (1932), „Geneza przedmiotu” (1932), „Rozwój ruchów u dziecka w wieku przedszkolnym i znaczenie tego rozwoju dla teorii i praktyki wychowania fizycznego” (1932), „Leczenie a wychowanie” (1933), „Higiena wychowawcza w poszczególnych okresach rozwojowych” (1933), „Osobowość i charakter człowieka z punktu widzenia biologii” (1934), Organizm, a życie psychiczne” (1934) – napisana wspólnie z S. Skowronem. W pracy tej S. Szuman krytycznie ustosunkował się do sprawy instynków u człowieka.

Z prac, które wykraczają poza pedagogikę i psychologię zasługuje na uwagę rzecz pt. „Dawne kilimy w Polsce i na Ukrainie” (1929). W 1933 roku wydał tom poezji pt. „Drzwi uchylone”.

W latach 1928 – 1929 Stefan Szuman zajmował się psychologią wychowawczą i rozwojową. Ukazały się wówczas jego prace: „Analiza formalna i psychologiczna widzeń meskalinowych” (1930), „O aktach i czynnościach myślenia i ich stosunku do inteligencji” (1931), „Badania nad rozwojem rozumienia obrazów symbolicznej treści u dzieci i młodzieży” (1931), „Badania nad wzruszeniem egzaminowanym i jego wpływem na sprawność umysłową w czasie egzaminu” (1932), „Psychologia młodzieńczego idealizmu” (1933), „Metody psychologii pedagogicznej” (1933), „Charakter jako wyższa forma przystosowania się do rzeczywistości” (1934), „Problemy snów” (1937), „Rozwój kolorystyki w sztuce dziecka” (1937), „Rozwój myślenia u dzieci w wieku szkolnym” (1938), „Rozwój pytań dziecka” (1939).

Według Stefana Szumana charakter jest „wyższą formą przystosowania się do rzeczywistości”. Profesor bowiem doceniał znaczenie charakteru w życiu człowieka. Podczas okupacji szukał czynników stabilizujących życie narodu i wówczas powstało jego dzieło pt. „Charakterologia”.

We wrześniu 1939 roku profesor zorganizował w Chrzanowie punkt opatrunkowy, gdzie leczył rannych żołnierzy, następnie znalazł się w Armii Krajowej. Od  sierpnia 1944 roku był lekarzem batalionu partyzanckiego „Skała” i jako doktor Flis leczył partyzantów. W 1961 roku za swoje zasługi otrzymał Krzyż Partyzancki.

Od 1945 roku Stefan Szuman rozpoczął drugi – szesnastoletni – okres pracy w Uniwersytecie Jagiellońskim. Stworzył wówczas samodzielną sekcję studiów psychologicznych na Wydziale Filozoficzno – Historycznym UJ, co umożliwiło profesorowi poszerzenie zakresu własnych badań i prac. W latach 1945 – 47 był również rektorem w Krakowskiej Wyższej Szkole Pedagogicznej. Czynnie działał w Związku Nauczycielstwa Polskiego, gdzie kierował pracą sekcji wychowania estetycznego, także w Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN, jak również w Polskich Towarzystwach Naukowych: Psychologicznym, Filozoficznym i Psychiatrycznym.

W latach dominacji stalinizmu spotykały go jednak liczne szykany i trudności, mimo tak wielkiego wkładu w rozwój polskiej nauki. Wówczas profesor pracę swoją skoncentrował na przygotowaniu podręczników psychologii dziecka, takich jak: „Psychologia wychowawcza wieku dziecięcego”, „Podręcznik dla matek i wychowawców” (1947) i „Psychologia wychowawcza wieku szkolnego”, „Podręcznik dla nauczycieli i studentów” (1947). Obok wymienionych prac w tym okresie pojawiły się też: „Zagadnienie charakteru człowieka a higiena psychiczna” (1946), „O istocie i rozwoju życia psychicznego” (1947), „Problemy życiowe młodzieży dorastającej” (1947).

W 1955 roku ukazała się oryginalna praca S. Szumana pt. „Rola działania w rozwoju umysłowym małego dziecka”. W tej pracy profesor nawiązał do pracy pt. „Geneza przedmiotu”. Według S. Szumana, gdy w czasie zabawy dokonamy jakiejś zmiany „przedmiotu”, dziecko przeobraża swoje otoczenie, co dostarcza mu satysfakcji i przyjemności. W procesie owego przeobrażania Szuman wyróżnił podmiot działania – dziecko oraz przedmiot działania, a obok cel działania, jego warunki, sposoby i środki oraz skutki działania. Dużo uwagi poświęcił wpływowi działania na myślenie dzieci. Pisał: „Dziecko w ten sposób uczy się myśleć, że – próbując coś zdziałać – wytwarza stopniowo skuteczne sposoby działania i uczy się osiągać swój cel w określonych warunkach. Uświadamiając sobie stopniowo, co i jakimi sposobami zdołało osiągnąć w danych warunkach, dziecko zdobywa i gromadzi wiedzę o rozmaitych obiektywnych układach stosunków między rzeczami oraz o sposobach doprowadzania do określonych zmian w świecie zewnętrznym. Ta wiedza właśnie (…) jest podstawą działania świadomego – przewidującego, co może być osiągnięte w danych warunkach i jakie sposoby działania są do tego potrzebne”. [19] Jak wynika, S. Szuman, samo kierowanie działaniem i kontrolę jego przebiegu uważał za istotne czynności myślenia ludzkiego.

Kolejne prace profesora to: „Rozwój treści słownika dzieci” (1955), „Rozwiązywanie zagadek przez dzieci w wieku przedszkolnym” (1955), „Zagadnienia psychologii uczuć w świetle nauki Pawłowa” (1956), „Zabawy tematyczne dzieci” (1958), „O uwadze. Aktywizowanie i kształtowanie uwagi uczniów na lekcjach w szkole” (1961).

Po przejściu na emeryturę profesor nie zaprzestał swojej działalności. Ukazały się wówczas: „O sztuce i wychowaniu estetycznym” (1962), „O dojrzałości szkolnej dzieci siedmioletnich” (1962), „Funkcje słowa i pojęcia „musieć” w rozwoju jednego dziecka” (1963), „O właściwym sposobie i skuteczności okolicznościowego uczenia dzieci” (1965), „Kształtowanie się wyobraźni i pojęć dziecka o uczeniu się i umieniu” (1965), „Rozwój treści i słownika dzieci – Zagadnienie i niektóre wyniki badań” (1968), „O wypowiedzianej oraz domyślnej treści wypowiedzi dziecka z pierwszych lat jego życia” (1968), „O rozwoju języka i myślenia dziecka” (1968).

W pracy pt. „O sztuce i wychowaniu estetycznym” profesor zaakcentował, że człowiek wychowuje się przez sztukę „dzięki temu, iż ją stwarza, oraz przez to, że umie korzystać z jej dobrodziejstw”.

Stefan Szuman zmarł 16 maja 1972 roku, w szpitalu na Woli. Przed śmiercią zdążył jeszcze wygłosić swój ostatni wykład o psychologii dziecka. [20]

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

Analiza wyników badań Czynniki mające wpływ na kształtowanie zainteresowań dojrzałość szkolna DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA STEFANA SZUMANA dziecko edukacja koniec okresu przedszkolnego Kontakt z książką i czasopismem Metody aktywizujące a program wychowania przedszkolnego Metody aktywizujące w wychowaniu przedszkolnym w świetle literatury METODY BADAŃ PSYCHOLOGII PEDAGOGICZNEJ WEDŁUG STEFANA SZUMANA Metodyka i zakres preorientacji zawodowej w wychowaniu przedszkolnym Nauczyciel wychowania przedszkolnego nauka szkolna nauka w szkole NOWE WYCHOWANIE - ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE Organizacja i przebieg badań Osoby opiekujące się dzieckiem Pamięć dziecka w wieku przedszkolnym pisanie prac Podstawa programowa wyznacznikiem programów wychowania przedszkolnego pojęcie czasu wolnego w literaturze POZNANIE ŚWIATA - ROZWÓJ PSYCHIKI CZŁOWIEKA praca magisterska Praca nauczyciela prace dotyczące poziomu rozwoju mowy dzieci prace magisterskie prace z pedagogiki przedszkole przygotowanie dziecka Przykłady i analiza sytuacji eksperymentalnych próby korygowania wypowiedzi dzieci Rozwijanie czynności umysłowych dzieci start szkolny Uroczystości przedszkolne Uzasadnienie wyboru tematu pracy Wpływ Metody Weroniki Sherborne na rozwój zdolności odróżniania figury i tła u dzieci uczestniczących w sesjach Ruchu Rozwijającego Wpływ Metody Weroniki Sherborne na rozwój zdolności różnicowania stosunków przestrzennych figur u dzieci uczestniczących w sesjach Ruchu Rozwijającego Współpraca przedszkola z rodzicami Współpraca rodziców z przedszkolem wstęp pracy magisterskiej wychowanie wychowanie przedszkolne Wykorzystanie dramy w przedszkolu zajęcia otwarte Zmienne i wskaźniki ŻYCIE I TWÓRCZOŚĆ STEFANA SZUMANA
%d blogerów lubi to: