METODY BADAŃ PSYCHOLOGII PEDAGOGICZNEJ WEDŁUG STEFANA SZUMANA

Głównym zadaniem psychologii pedagogicznej jest psychologiczne poznanie przedmiotu wychowania – dziecka, które rozwija się umysłowo i duchowo w wyniku działań wychowawczych. Jeżeli zamierzamy wychować, duchowo urobić i kształcić dziecko, musimy dobrze poznać je. Uczeń jest „materiałem”, który nauczyciele w klasach młodszych „otrzymują” i to właśnie od nich będzie zależało jaką osobowość będzie miała ta „osóbka”, czym będzie zajmowała się, czym interesowała. Nauczyciel musi wyzwolić drzemiące w dziecku możliwości. Zatem wychowawca dobrze powinien poznać swojego wychowanka.

Profesor Szuman wyróżnił trzy rodzaje znajomości: ogólną, rozwojową i indywidualną. „Trzeba, po pierwsze, zapoznać się z psychologią człowieka wogóle, a dziecka w szczególności; trzeba, po drugie, znać strukturę psychiczną oraz zdolności i dążenia psychiczne dzieci na różnych szczeblach rozwoju, tj. w różnym wieku; a po trzecie, trzeba umieć poznać indywidualność psychiczną, odrębną duchowo fizjognomię każdego ucznia. Wychowanie musi się innemi słowy przystosować do praw i dążeń, jakie cechują psychikę ludzką w ogólności, musi poza tem kierować się stopniem rozwoju poszczególnych uczniów lub grup, w końcu musi się liczyć z każdym jeszcze wychowankiem, jako odrębną indywidualnością”. [32]

Zatem metody i sposoby poznania ucznia mają na celu wniknięcie w psychikę dziecięcą.

Cel metod badania i poznawania ucznia może mieć charakter: naukowy, czyli przy pomocy „ścisłych naukowych metod zbadać psychikę dziecka i ustalić pewne prawa i punkty widzenia, którymi się wychowawca w swych poczynaniach i w swych dążeniach poznania wychowanków zawsze będzie mógł kierować”. [33] i praktyczny, czyli „dla konkretnej praktyki wychowawczej ważne i płodne badanie i poznawanie wychowanków.

(…) Metody mają na celu poznanie czegoś, czego się jeszcze nie zna, albo czegoś, co się zna niedostatecznie jasno i dokładnie, za pomocą obserwowania, badania i poznawania istniejących rzeczywiście zjawisk i faktów. Metody muszą polegać na badaniu faktycznego stanu rzeczy, a nie na spekulacji”. [34] – tak napisał Stefan Szuman. Ponadto uważał, że w każdej metodzie dokonujemy takich czynności jak: zbieranie materiału, interpretacja i opracowanie go.

Wł. Zaczyński [35] proponuje następujący podział metod badawczych:

–     metodę obserwacji,

–     metodę eksperymentu pedagogicznego,

–     metodę testów pedagogicznych,

–     grupę metod socjograficznych, w tym wywiad i ankietę,

–     metodę socjometrii,

–     metodę dokumentów i wytworów ucznia,

–     grupę metod statystycznych.

Posługując się terminologią A. Kamińskiego czy T. Plicha, należy je uznać za techniki, chociaż według Zaczyńskiego są to metody.

Stefan Szuman natomiast wyróżnił w swoim dziele pt. „Metody psychologii pedagogicznej” następujące metody:

–     metodę obserwacji,

–     metodę eksperymentu i doświadczenia,

–     metodę testów,

–     metodę pytań i ankietę,

–     samorzutne wytwory dzieci i młodzieży,

–     kartę indywidualności i arkusz obserwacyjny.

W metodzie obserwacji rozróżnił obserwację umyślną, systematyczną, ścisłą, od obserwacji przygodnej, mimowolnej i niesystematycznej.

Nauczyciel w trakcie trwania kontaktu z uczniami, ciągle obserwuje i notuje w pamięci wyniki swych obserwacji. Obserwacja jest niezamierzona, niecelowa, lecz w wyniku jej powstaje tak zwany sąd o ludziach. Kształtuje się on na podstawie interpretacji zauważonych form przejawiania się psychiki danej osoby na zewnątrz.

„W zakresie praktycznej znajomości uczniów, ów intuicyjny sąd ma (…) bardzo doniosłe znaczenie (…). Jednak (…) obserwacja mimowolna i sąd intuicyjny musi być dla nauczyciela punktem wyjścia i właściwą podstawą dalszych obserwacji metodycznych i specjalnych”. [36]

Obserwację należy utrwalać i odbywa się to zazwyczaj przy pomocy pisma. Jeśli w zeszycie notujemy chronologicznie nasze obserwacje, to taki zbiór nazywamy: dziennikiem.

W metodyce obserwacyjnej dziecka coraz silniej rozwija się metoda tak zwanego bezpośredniego protokołu lub ciągłej obserwacji. Polega ona na tym, że natychmiast zapisujemy to, co zaobserwowaliśmy.

Kolejną metodą wyszczególnioną przez profesora jest eksperyment: „Przy eksperymencie introspekcyjnym obserwujemy i badamy przeżycia wewnętrzne, np. reakcje na znane nam ilościowo podniety fizykalne (…). Przy eksperymencie behawiorystycznym obserwujemy i rejestrujemy zachowanie się zewnętrzne osobnika w danej sytuacji. (…) Eksperymenty naturalne to takie przy których podnieta eksperymentalna ma charakter normalnej jakiejś życiowej sytuacji”. [37]

W doświadczeniu natomiast ujednolicamy warunki, by porównanie wyników doświadczeń na wielu dzieciach było możliwe i uzasadnione.

Testy dla profesora Szumana są zadaniami „podanemi zwykle w formie polecenia ustnego lub pisemnego, czasami również w formie pytania. (…) Są to w zasadzie eksperymenty krótkie i proste. Łączymy je natomiast zwykle w zespoły i badamy dzieci i młodzież pewnemi kompletami lub seriami testów.” [38]

Test jest dopiero testem, gdy jest cechowany lub standaryzowany, tzn., że jest ustalone na licznej grupie jednostek jednolitej pod względem wieku, jakie jest rozsianie danej cechy badanej testem, jak często ona występuje w różnym stopniu natężenia. Ustalenie tego rozsiania daje nam normy dla danego testu. Testy, szczególnie testy inteligencji, mają znaczenie prognostyczne, dają one pedagogowi wskaźniki i punkty zaczepne dla oceny ilościowej.

Kolejnym sposobem badania psychiki dziecka są pytania. Wypytywanie ustne, przeprowadzone w sposób metodyczny, prof. Szuman nazwał indagacją, zaś kwestionariuszem nazywamy pytania pisemne ułożone w pewną serię. Używając kwestionariusza do większej grupy, przeprowadzamy ankietę.

Rysunki są wytworem wyobraźni. Jest to kolejny sposób poznawania dzieci. Na papier przy pomocy kolorów, linii dzieci przetransponowują swoje doznania, radości, lęki. Dla nauczyciela, wychowawcy ważne jest, by oglądać prace plastyczne podopiecznych, bowiem zapoznają nas one ze swoistym sposobem odnoszenia się dziecka do świata zjawisk widzianych.

„Karta indywidualności, czyli arkusz obserwacyjny spełnia – według prof. Szumana – dwojakie zadanie. Po pierwsze jest ona rejestrem i wykazem cech charakterologicznych  i innych, dotyczących danego badanego i obserwowanego ucznia, po drugie, podaje badającemu punkty widzenia, według których należy owego ucznia obserwować, badać i analizować”. [39]

Znajomość ucznia jest niezbędnym warunkiem skuteczności poczynań wychowawczych. Przy pomocy przedstawionych metod nauczyciel może skierować się ku rozwijaniu indywidualności i osobowości ucznia.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

Analiza wyników badań Czynniki mające wpływ na kształtowanie zainteresowań dojrzałość szkolna DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA STEFANA SZUMANA dziecko edukacja Integracja sensoryczna koniec okresu przedszkolnego Kontakt z książką i czasopismem Metody aktywizujące a program wychowania przedszkolnego Metody aktywizujące w wychowaniu przedszkolnym w świetle literatury METODY BADAŃ PSYCHOLOGII PEDAGOGICZNEJ WEDŁUG STEFANA SZUMANA Metodyka i zakres preorientacji zawodowej w wychowaniu przedszkolnym Nauczyciel wychowania przedszkolnego nauka szkolna nauka w szkole NOWE WYCHOWANIE - ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE Organizacja i przebieg badań Osoby opiekujące się dzieckiem Pamięć dziecka w wieku przedszkolnym pisanie prac Podstawa programowa wyznacznikiem programów wychowania przedszkolnego pojęcie czasu wolnego w literaturze POZNANIE ŚWIATA - ROZWÓJ PSYCHIKI CZŁOWIEKA praca magisterska Praca nauczyciela prace dotyczące poziomu rozwoju mowy dzieci prace magisterskie prace z pedagogiki Problemy badawcze i hipotezy przedszkole przygotowanie dziecka Przykłady i analiza sytuacji eksperymentalnych próby korygowania wypowiedzi dzieci Rozwijanie czynności umysłowych dzieci start szkolny Uroczystości przedszkolne Uzasadnienie wyboru tematu pracy Wpływ Metody Weroniki Sherborne na rozwój zdolności odróżniania figury i tła u dzieci uczestniczących w sesjach Ruchu Rozwijającego Wpływ Metody Weroniki Sherborne na rozwój zdolności rozpoznawania form geometrycznych (stałość spostrzegania) u dzieci uczestniczących w sesjach Ruchu Rozwijającego Wpływ Metody Weroniki Sherborne na rozwój zdolności różnicowania stosunków przestrzennych figur u dzieci uczestniczących w sesjach Ruchu Rozwijającego Współpraca przedszkola z rodzicami Współpraca rodziców z przedszkolem wstęp pracy magisterskiej wychowanie wychowanie przedszkolne Wykorzystanie dramy w przedszkolu zajęcia otwarte Zmienne i wskaźniki ŻYCIE I TWÓRCZOŚĆ STEFANA SZUMANA
%d blogerów lubi to: