Wstęp jednej z prac

Współczesny świat naznacza się niezwykle szybkim postępem naukowo-technicznym, który wyraża się w przemianach związanych nie tylko z daleko idącą technologią, ale i organizacją pracy. Niesie to ze sobą coraz to nowsze założenia związane z zawodem, a dokonujące się zmiany odnoszą się zarówno do dorosłych, jak i do dzieci. Pod wpływem tak dużej modyfikacji, przekształca się także dziecięcy świat, a co za tym idzie, wiedza o pracy i zawodach. Aby przygotować dziecko do odgrywania w przyszłości ról społecznych, ściśle związanych ze światem pracy i zawodów, należy możliwie jak najwcześniej wyposażyć je w niezbędne umiejętności, wiadomości i przyzwyczajenia.

Zapoznawanie dzieci ze społecznym procesem pracy powinno odbywać się już na etapie wieku przedszkolnego. Właśnie w tym okresie rozpoczyna się czas wzmożonej aktywności dziecka, który przejawia się nie tylko w obszarze poznawczym i badawczym, ale również w sferze twórczości, potrzebie intelektualnych wrażeń oraz przeżyć.[1]

Zdobycie wymarzonego zawodu oraz realizacja indywidualnych potrzeb powinna być priorytetem dla każdej jednostki, w związku z tym nie należy w żaden sposób pomijać wieku przedszkolnego i kształtować świat pracy i świat zawodów już od najmłodszych lat.

W okresie przedszkolnym rozwój dziecka cechuje duży dynamizm i elastyczność, cechy te ułatwiają przyswajanie wiedzy i zdobywanie niezbędnego doświadczenia, choćby na tle zawodowym. Postawy osobowościowe najmłodszych kształtują się już w pierwszych latach życia, w przyszłości mogą one decydować o stosunku do ludzi i świata.[2]

Praca – nie tylko o charakterze dziecięcym – jest pojęciem wieloznacznym i wieloaspektowym, definiuje się ją więc w różnorodny sposób. Jedno należy podkreślić – występuje niemal w całym życiu człowieka i stanowi dla niego jedną z podstawowych form ludzkiej działalności.

Podejmując temat o tytule „Preorientacja zawodowa ważnym obszarem poznawczym i badawczym wychowania przedszkolnego” chciałabym w szczególności zwrócić uwagę, że w edukacji przedszkolnej powinny znajdować się zagadnienia z zakresu preorientacji zawodowej, ponieważ stanowi ona wzajemne źródło wiedzy o świecie pracy i świecie zawodów, przybliżając je dzieciom w wieku przedszkolnym.

Uważam, że obcowanie dziecka z elementami świata zawodowego jest jednym z podstawowych warunków skutecznej pracy w zakresie przygotowania go do przyszłej roli zawodowej oraz stanowi niezbędną orientację w drodze społeczno-zawodowej. W związku z powyższym, należy pamiętać, że praca w każdej postaci, to rzeczywiste kształtowanie osobowości dziecka, która stanowi niezbędny materiał do budowania jego tożsamości i indywidualności.

Proces wyboru zawodu wymaga przede wszystkim rozwijania umiejętności związanych z porozumieniem się i rzeczywistym odbiorem odpowiednich informacji ze współczesnej cywilizacji. Te czynności niosą ze sobą m.in. dziecięce marzenia zawodowe i przyszłe wizje pracy zawodowej. Z biegiem czasu mogą one ulegać zmianie, jednak w porę dostrzeżone i odpowiednio ukierunkowane mogą tworzyć podstawę do dalszych zainteresowań zawodowych.

Dotychczasowa literatura z zakresu niniejszego tematu koncentruje się głównie na młodzieży i dzieciach w wieku szkolnym. Problematyka odnosi się więc przede wszystkim do zakresu orientacji i poradnictwa zawodowego, pomijając lub niedostatecznie analizując istotną rolę preorientacji zawodowej. Niedoceniany i ignorowany okres preorientacji zawodowej może stanowić przyczynę wielu zagrożeń i niepowodzeń.

W związku ze znikomym zainteresowaniem problematyką preorientacji zawodowej w literaturze, należy podkreślić, że brakuje w niej stosownych opracowań i poradników dla rodziców i nauczycieli, którzy w życiu dziecka odgrywają najważniejszą rolę.

Obszar zagadnień wprowadzających dziecko w problematykę związaną z pracą, zawodami i wartościami pracy, powinien stanowić ważne pole do badań pedagogicznych, ponieważ dotychczas jest on zbyt słabo zweryfikowany.

Niniejsza praca ma charakter badawczy, składa się z trzech rozdziałów.

Pierwszą część zatytułowaną „Preorientacja zawodowa w działalności placówek wychowawczych” rozpoczęłam od przeglądu podstawowych pojęć problemu badawczego, który stanowi podbudowę dla dalszej treści pracy. W tymże rozdziale wiele uwagi poświęciłam poznawczo-badawczym aspektom preorientacji zawodowej. W dalszej kolejności podkreśliłam znaczenie metodyki preorientacji zawodowej, skupiłam się także na podstawowych formach działalności dziecka, które mają związek ze światem pracy i światem zawodów. Nie mogłam pominąć również treści dokumentów edukacyjnych współczesnego przedszkola, w których powinny znajdować się zagadnienia dotyczące preorientacji zawodowej.

Rozdział drugi o tytule „Problem badawczy w ujęciu metodologicznym” zawiera problematykę badawczą, w której umieszczone zostały: cele pracy, przedmioty badań, problemy badawcze, hipotezy badawcze oraz zmienne i ich wskaźniki. Dokonany został również przegląd metod, technik i narzędzi badawczych, które zostały wykorzystane do przeprowadzenia badań. Skupiłam się także na sumiennym przedstawieniu charakterystyki terenu badań oraz ich organizacji i przebiegu.

Trzecia część pracy nosząca tytuł „Interpretacja wyników badawczych” zawiera analizę ilościową i jakościową zebranego materiału badawczego. Umieściłam w niej wyniki z osobiście przeprowadzonych badań, które odbyły się w Miejskim Integracyjnym Przedszkolu nr 10 w Żyrardowie. Ich wytwory zilustrowałam tabelami i wykresami.

Podsumowując niniejszą pracę, wysnułam własne refleksje i opinie o preorientacji zawodowej i roli, jaką spełnia w przybliżaniu świata pracy i zawodów dzieci w wieku przedszkolnym.

Moja praca z pewnością nie wyczerpuje tematu, ale może skłonić do dokładniejszego zapoznania się problemem, jakim jest istota preorientacji zawodowej w wychowaniu przedszkolnym.


[1] S. Włoch, Zintegrowany system pracy wychowawczej przedszkola w środowisku. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1990, s. 59.

[2] E. Faliszewska, Orientacja zawodowa w edukacji elementarnej. „Pedagogika Pracy”, 2005, nr 46, s. 78.

Podstawa programowa wyznacznikiem programów wychowania przedszkolnego

W rozporządzeniu z dnia 6 stycznia 2009 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego programów wychowania przedszkolnego, programów nauczania i podręczników odczytujemy, że „program wychowania przedszkolnego stanowi opis sposobu realizacji zadań ustalonych w podstawie programowej wychowania przedszkolnego, określonej w przepisach w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, lub zadań, które mogą być realizowane w ramach zajęć dodatkowych, określonych w przepisach w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół”.[1]

Znowelizowana reforma systemu oświaty po raz kolejny określa szereg nowych zadań dla edukacji przedszkolnej. Obok przedszkoli i oddziałów przedszkolnych, w szkołach podstawowych tworzą się inne formy wychowania przedszkolnego. Ich fundamentalnym celem jest zapewnienie najmłodszym edukacji w takich miejscach, gdzie nie można zorganizować przedszkola, chociażby ze względów demograficznych czy geograficznych.

Nowa podstawa programowa jest w polskim systemie oświaty kluczowym dokumentem, który określa najważniejsze cele i treści nauczania. Stworzone na jej zasadach programy nauczania przedszkolnego mają przybliżyć dzieci do realizacji ciągłości edukacyjnej i ułatwić swobodne przejście z jednego etapu edukacyjnego na drugi.

Programy wychowania przedszkolnego, które stanowią wyznacznik podstawy programowej są wyrazem zainteresowania i bezustannej troski o dziecko i jego rozwój. Autorzy programów odwołują się do znanych koncepcji pedagogicznych, które opierają się na założeniach psychologii i pedagogiki. Sposoby ich konstruowania przyjmują różną formę, najczęściej prezentują podejście nauczające, z zaznaczeniem, że to nauczyciel jest świadomym organizatorem dziecięcych działań[2]. Prawidłowa realizacja programów ma przyczynić się do tego, że dziecko z pomocą pedagogów pozna wielowarstwową rzeczywistość, odkryje swoje indywidualności i zdolności, odkrywając świat zgodnie z zapotrzebowaniami.

W rozporządzeniu z dnia 8 czerwca 2009r. wyraźny nacisk kładzie się na zawartość programu wychowania przedszkolnego. Powinien on obejmować:

  1. szczegółowe cele kształcenia i      wychowania;
  2. treści zgodne z treściami      nauczania zawartymi w podstawie programowej wychowania przedszkolnego;
  3. sposoby osiągania celów      kształcenia i wychowania, z uwzględnieniem indywidualizacji pracy w      zależności od potrzeb i możliwości dzieci;
  4. metody przeprowadzenia analizy      gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole (diagnoza przedszkolna). [3]

Przed akceptacją jakiegokolwiek programu wychowania przedszkolnego, dyrektor przedszkola lub dyrektor szkoły podstawowej może zasięgnąć opinii nauczyciela mianowanego lub dyplomowego, posiadającego wykształcenie wyższe i kwalifikacje oraz konsultanta lub doradcy metodycznego. Opinia ta odnosi się przede wszystkim do zgodności programu z podstawą wychowania przedszkolnego, która ma stanowić dla niego niezbędny wyznacznik.

W programie wychowania przedszkolnego mogą znaleźć się dodatkowe treści wychowania i nauczania, które wykraczają poza zakres podstawy programowej. Muszą być one jednak dobrze uzasadnione i możliwe do wprowadzenia w różnych warunkach. Nie można zapomnieć także, że dodane treści obligują do prowadzenia efektywnego nauczania tego, co zostało zawarte w podstawie programowej wychowania przedszkolnego.

Program wychowania przedszkolnego do użytku w danym przedszkolu lub oddziale przedszkolnym dopuszcza dyrektor przedszkola na wniosek nauczyciela. Pedagog może zaproponować program:

  • opracowany samodzielnie,
  • opracowany we współpracy z nauczycielami,
  • przygotowany przez innego autora (autorów),
  • przygotowany przez innego autora wraz z dokonanymi zmianami[4].

Szczegółowa analiza programów wychowania przedszkolnego wskazuje na to, że to nie dziecko jest twórcą własnej wiedzy, z pomocą przychodzi nauczyciel, który przekazuje ją i wspiera każde jego działanie[5]

Każda treść zawarta w programie wychowania przedszkolnego musi być przede wszystkim funkcjonalna, co oznacza, że powinna zaspokajać podstawowe oczekiwania poznawcze dzieci, konieczność aktywności własnej i twórczej oraz ich rozumienie. Niezbędna jest również elastyczność, która pozwoli na modyfikację treści ze względu na indywidualność każdej jednostki.

Jeśli podstawa programowa będzie wyznacznikiem dowolnego programu wychowania przedszkolnego, a jego zawartość pozwoli na realizację najważniejszych celów edukacyjnych, dziecko odpowiednio przygotuje się do startu w nowe środowisko, jakim jest szkoła.

Zagadnienia związane z preorientacją zawodową wyznaczane są w programach wychowania przedszkolnego. Ich zakres nie jest narzucony, a metodyka zależy w przeważającej mierze do nauczyciela. Tematyka preorientacyjna przejawia się w różnych formach, każdy aspekt związany ze światem pracy i światem zawodów ma niebagatelne znaczenie dla rozwoju dziecka.


[1] Rozporządzenie MEN z dnia 6 stycznia 2009r. (Dz. U. Nr 4, poz. 18)

[2] E. Barańska, Refleksje na temat przedszkolnych programów. „Wychowanie przedszkolne”, 2005, nr 7, s. 391.

[3] Rozporządzenie MEN z dnia 8 czerwca 2009r. (Dz. U. Nr 89, poz. 730).

[4] A. Klim-Klimaszewska, op. cit., (cyt. za B. Baraniak 2001), s. 77.

[5] E. Barańska, op. cit., s. 391.

Nauczyciel wychowania przedszkolnego

Od prawidłowej pracy nauczyciela wychowania przedszkolnego zależy w dużej mierze dalsze powodzenie i rozwój dziecka, ale także dobra postawa wobec szkoły i obowiązków, jakie tam na niego czekają. W późniejszej nauce, nauczyciel nie odgrywa już tak ważnej roli w rozwoju, nie staje się autorytetem, jego działania nie są wzorem do naśladowania.[1]

Niezwykle istotne dla dziecka w wieku przedszkolnym są przede wszystkim cechy osobowe pedagoga, a także kompetencje nie tylko intelektualne, ale również moralne i dydaktyczne, niezbędne do właściwego wykonywania zawodu.[2]

Z wielu badań poświęconych analizie nauczyciela wychowania przedszkolnego jawi się obraz pedagoga, jako osoby poświęcającej większość czasu na czynności zawodowe, żyjąc przy tym w ciągłym stresie. Pomimo różnych przeciwności, jakie stają na drodze potencjalnemu nauczycielowi, większość deklaruje chęć dalszego wykonywania zawodu.[3]

Dzisiejsza współczesność edukacyjna wiele różni się od tej sprzed kilkunastu lat, istnieją inne założenia edukacyjne, różne tendencje i cele. W związku z tym, inaczej należy postrzegać także nauczyciela i jego wpływ na dziecko. Mimo niewysokiego prestiżu tego zawodu, większość nauczycieli wyraża zadowolenie zawodowe, ma bowiem świadomość, że spełnia ważną rolę społeczną.

Charakteryzując postawę nauczyciela nie można pominąć kwestii związanej z jego awansem zawodowym. Na jego przebieg kariery zawodowej składa się wiele różnych aspektów. Są to przejawy nie tylko psychologiczne i indywidualne, ale także sprzyjające bądź niesprzyjające warunki środowiskowe. Jednak umiejętności, kompetencje, wykształcenie oraz odpowiedni staż zawodowy to czynniki mające decydujące znaczenie, bowiem od 5 kwietnia 2000 roku we wszystkich szkołach publicznych i placówkach, w tym w przedszkolu, nauczyciele podlegają systemowi awansu zawodowego.

Na poszczególnych szczeblach nauczyciele uzyskują kolejno tytuły:

  • nauczyciel stażysta;
  • nauczyciel kontraktowy;
  • nauczyciel mianowany;
  •  nauczyciel dyplomowany.

Istnieje również tytuł honorowego profesora oświaty, przyznawany jest on najbardziej zasłużonym nauczycielom dyplomowanym.

Nauczyciel wychowania przedszkolnego ma świadomość, że staje się odpowiedzialny za rozwój dziecka, musi więc działać tak, by w żaden sposób mu nie szkodzić, tylko wspierać i nieustannie pomagać. Pomoc ta powinna się sprowadzać przede wszystkim do odkrywania otaczającego świata i różnorodnych przejawów jego piękna.

Pedagog staje się najlepszy wtedy, gdy zweryfikuje swoje zdolności i możliwości. Cierpliwość i entuzjazm musi towarzyszyć mu przez cały jego pobyt w szkole[4].


[1] K. Żegnałek, Nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej. „ Życie Szkoły”, 2006, nr.3, s. 132.

[2] tamże, s. 133.

[3] D. Papis, U. Strzelczyń-Raduli, Nauczyciel w świetle badań. „Edukacja i Dialog”, 1996, nr 1, s. 42.

[4] J. Oniszko, O awansie zawodowym nauczyciela. „Lider”, 2007r., nr 3, s. 30.

Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.